Met slechts een 500-tal inwoners is het pittoreske Mespelare de kleinste deelgemeente van Dendermonde. Maar door haar ligging is Mespelare wel heel geliefd bij wandelaars en fietsers. De Sint-Aldegondiskerk is één van Vlaanderens best bewaarde middeleeuwse kerken.
Elke tweede zondag van de maand juni gaat in Mespelare Dagje Dorp door. Alles draait die dag om een Oude- & Kunstambachtenmarkt. Je kan er kennis maken met ambachtelijk vakmanschap. Ambachtslui tonen talenten, zoals kantklossen, houtsnijden, pottenbakken, weven en hoeden maken.
Sint-Aldegondiskerk
Door de combinatie van muurschilderingen en oude vloeren is de Sint-Aldegondiskerk één van de best bewaarde middeleeuwse kerken van Vlaanderen.
In het koor is een mozaïekvloer blootgelegd van rond 1300. En op de noordmuur van de kerk werden muurschilderingen ontdekt van rond 1400. Je vindt er de afbeelding van de Heilige Aldegonde met een gotische tekst erboven: H. Aldegonde bid voor ons.
Langs de Dender staan momenteel acht stuwsluizen. De sluis tussen Mespelare en Denderbelle is daar één van.
Deze sluis dateert van het midden van de 20e eeuw en kaderde in het verhogen van de tonnenmaat van de schepen tot 600 ton. Al jaren zijn er plannen om de sluis te vervangen door een nieuwe om meer scheepvaart op de Dender toe te laten.
In 2025 werd op de sluis een streetartwerk aangebracht door ROA.
Spaans Hof
In de zomer van 1643 liet Jean Goubau, heer van Mespelare, in de nabijheid van de kerk een pelgrimshuis oprichten. Het vervulde die functie slechts korte tijd, want na 1679 zou het Spaans Huis enkel nog dienst doen als kosterswoning.
Vandaag is het Spaans Hof een privéwoning verscholen tussen het groen. Maar het is wel één van de meest opvallende gebouwen in Mespelare.
Heerlijkheidspaal
De heerlijkheidspaal voor de Sint-Aldegondiskerk is waarschijnlijk geen schandpaal, maar een zichtbaar teken van de heerlijkheidsrechten van de familie Goubau, heren van Mespelare en Gijzegem.
Het topstuk werd mogelijk tijdens de Franse revolutie van de paal verwijderd. Ter gelegenheid van de restauratie van 1961 werd het bekroningstuk teruggeschonken en opnieuw op zijn plaats gezet.
Van gebedshuis tot bedevaartsoord
In 1607 stond Mespelare plots in het middelpunt van de belangstelling. In de deelgemeente werd een uitzonderlijke schat van 800 tot 900 Romeinse aurei uit de periode 81 tot 193 na Christus gevonden. Na het verhuizen van de relieken van Sint-Aldegondis van Maubeuge naar Mespelare in 1634 groeide Mespelare uit tot een druk bezocht bedevaartsoord.
Gelukkig is van die drukte vandaag weinig te merken. Mespelare is een bijzonder pittoresk dorpje waar amper enkele honderden mensen wonen. Het ontvangt wel veel wandelaars en fietsers die er de rust komen opzoeken.
Historiek
De plaats werd voor het eerst vermeld in 899 als Mespilarios. Dit zou een samentrekking zijn van mispel (een soort van heester) enerzijds en het toponiem lare anderzijds. De naam is dus een verwijzing naar een drassig, bosachtig terrein met mispels.
De geschiedenis van Mespelare wordt verbonden met de Romeinse periode. Tot het einde van de 18e eeuw behoorde de deelgemeente bij het Land van Aalst.
Het dorp groeide aan de Dender: de Oude Dender loopt immers dichter bij het centrum dan de gekanaliseerde Dender. Tot 1977 was het een zelfstandige gemeente.
